De tekstsoorten in een vacature geven houvast bij het kiezen van uw werkvoorbeelden. Het Vertaalcollectief noemt in zijn oproep voor een freelance vertaler persberichten, tentoonstellingsteksten en synopsissen. Vertaalbureau Perfect noemt vakgebiedkennis en ervaring met vertaalgeheugens als voorkeuren. Deze twee oproepen vragen om andere accenten op uw cv: bij de eerste ligt een creatief project voor de hand, bij de tweede kan een passende vaktekst of softwaretaak nuttiger zijn.

De cv's en loopbaangegevens op deze pagina zijn fictieve voorbeelden. Genoemde bedrijven, instellingen en merken kunnen wel bestaan; hun vermelding in een voorbeeld betekent niet dat zij eraan hebben meegewerkt of het aanbevelen.

Vijf cv-voorbeelden voor vertalers

De voorbeelden behandelen juridisch, literair en commercieel vertaalwerk, een loopbaan met stages en latere functies, en freelanceopdrachten. Onder elk cv staat welke onderdelen bruikbaar zijn en waar de inhoud verduidelijking of correctie nodig heeft.

Een kanttekening bij de resultaatcijfers: de juridische, commerciële en freelancevoorbeelden noemen elk een verbetering van 15%, maar lichten de meting of de eigen bijdrage onvoldoende toe. Gebruik in uw eigen cv alleen resultaatcijfers als u de meetperiode, de vergelijking en uw aandeel kunt toelichten. De werkzaamheden zijn ook zonder zo'n percentage te beschrijven.

Juridisch vertaler: specialisatie en terminologie

Dit voorbeeld richt zich op contracten en processtukken. De werkervaring bevat verschillende documentsoorten en een project rond terminologiebeheer.

Wat u kunt overnemen en wat toelichting vraagt

• Raamovereenkomsten, algemene voorwaarden, vonnissen en dagvaardingen maken het werkterrein concreet. Combineer zo'n selectie met uw vertaalrichting, zoals de tweede functie hier Nederlands-Engels en Engels-Nederlands benoemt.
• Het terminologieproject kan korter: "Implementeerde een geautomatiseerd systeem voor terminologiebeheer." Die formulering behoudt de uitgevoerde actie.
• "Nederlands Tijdschrift voor Informatica | 01 mei 2021" mist een publicatietitel en auteursrol. Vul die aan wanneer de publicatie relevant is; anders kan deze regel weg.

Literair vertaler: vertalingen en redactie

Hier staan het vertalen van Franse literatuur en redactioneel werk naast elkaar. Bekijk vooral hoe de boeken en de bijdrage aan uitgaven worden beschreven.

Bruikbare ervaring, taalniveau preciezer omschrijven

• "Vertaalde drie hedendaagse Franse romans" noemt een afgebakend werkvolume. Met titels, auteurs en publicatiejaren wordt duidelijk om welke vertalingen het gaat. Een korte publicatielijst zou hier meer informatie geven dan alleen een algemene portfoliolink.
• Bij Frans staat "Gevanceerd midden", terwijl het profiel Franse literatuur als specialisatie noemt. Dat label maakt de leesvaardigheid in de brontaal niet duidelijk. Licht die vaardigheid en uw vertaalpraktijk toe; een hogere zelfscore is geen inhoudelijke oplossing.

Commercieel vertaler: marketing en lokalisatie

Dit cv combineert marketingvertalingen met copywriting en terminologiebeheer. De whitepapers en de terminologiedatabase bieden aanknopingspunten om de ervaring concreter te beschrijven.

Tekstsoorten en eigen werkzaamheden verduidelijken

• De whitepapers "van het Engels naar het Nederlands" koppelen een tekstsoort aan een vertaalrichting. De database met "meer dan 5.000 unieke termen" maakt de omvang van het terminologiewerk concreet.
• Voor de campagne-ervaring is "Lokaliseerde internationale marketingcampagnes" een bruikbare basis. Vermeld daarbij welke teksten u bewerkte en voor welk doelpubliek.
• De functietitel "Vertaler commercieel" leest onnatuurlijk. Gebruik "Commercieel vertaler" en vermeld daarbij de taalrichting van uw marketingwerk.

Cv met stages en latere vertaalfuncties

Dit cv toont een stage, een assistentfunctie en latere vertaalwerkzaamheden. Het helpt bij het beschrijven van verschillende ervaringsvormen, maar is geen ongewijzigd model voor iemand die nog aan de eerste vertaalopdracht moet beginnen.

Wat een starter hier wel en niet kan gebruiken

• "Vertalen (beginnersniveau)" staat boven een werkhistorie die in 2016 begint. Het probleem is niet dat er een stage op het cv staat, maar dat het starterslabel de latere functies onvoldoende verklaart. Gebruik uw werkelijke functietitel en vermeld stages herkenbaar als stage.
• De kwalificatie "Expert" bij CAT-tools en post-editing wordt niet toegelicht met concrete taken. Beschrijf wat u zelfstandig uitvoerde en waarbij u begeleiding kreeg. Zo kan een bureau uw ervaring beter inschatten.
• "Toegepast van CAT-tools" is een taalfout. "Gebruikte CAT-tools om terminologielijsten bij technische documentatie bij te houden" beschrijft dezelfde werkzaamheid correct.

Freelance vertaler: opdrachten en eigen bijdrage

De eerste ervaring staat als freelanceopdracht vermeld; daarnaast is er redactionele ervaring. Bekijk hoe opdrachtgever, project en eigen werkzaamheden van elkaar worden onderscheiden.

Freelancewerk duidelijker afbakenen

• De vermelding "Freelance vertaler" maakt de samenwerkingsvorm zichtbaar. "Begeleidde grootschalige lokalisatieprojecten" laat echter open of het om vertalen, reviseren of coördineren ging. De invoering van een proces voor terminologiebeheer is concreter: daar staat welke verandering de vertaler heeft doorgevoerd.
• De volle balken bij Nederlands en Engels geven geen vertaalrichting aan. Schrijf uit van welke taal naar welke taal u opdrachten aanneemt.

Handleiding voor een sterk vertaler cv

Maak eerst een werkoverzicht voor uzelf. Pak een paar recente opdrachten, stageverslagen of studieprojecten erbij en noteer per tekst de taalrichting, het onderwerp, het doelpubliek en uw eigen werkzaamheden. Een briefing, gecorrigeerd bestand of vertaalcommentaar helpt om details terug te vinden die u uit uw hoofd gemakkelijk overslaat.

Daaruit selecteert u de informatie voor uw cv. Een praktische volgorde is: contactgegevens, een kort profiel met taalrichting, relevante ervaring, opleiding en vaardigheden. Binnen werkervaring en opleiding komt het meest recente onderdeel bovenaan. Bij een eerste sollicitatie kan een relevant studieproject meer ruimte verdienen dan een bijbaan zonder vertaalwerk.

Taalrichtingen en taalniveaus

Schrijf uw vertaalrichting uit: bijvoorbeeld "Frans naar Nederlands". Werkt u ook in de omgekeerde richting, vermeld die apart. Een lijst met Frans, Engels en Nederlands laat anders open welke taal u leest, welke taal u voor klantcontact gebruikt en in welke taal u vertalingen oplevert.

Taalniveaus kunnen aanvullende informatie geven. "Engels: vloeiend" beschrijft echter niet vanzelf uw ervaring met Engelstalige contracten of publicaties. Voeg waar relevant een behaald taalcertificaat of een korte toelichting op het gebruik toe. Vervang de termen uit de afbeeldingen, zoals "Superior/native", door begrijpelijk Nederlands, bijvoorbeeld "moedertaal" wanneer dat klopt.

Werkervaring: selecteer teksten en werkzaamheden

Een uitgeverij met romans vraagt om andere werkvoorbeelden dan een opdrachtgever met producthandleidingen. Kies per functie de opdrachten die het dichtst bij de gevraagde teksten liggen. Vermeld vervolgens wat u ermee deed: vertalen, een bestaande vertaling reviseren, terminologie bijhouden of een tekst persklaar maken.

Ook binnen dezelfde tekstsoort kan de verantwoordelijkheid verschillen. Zelf een vertaling opleveren, een collega ondersteunen en de planning van meerdere vertalers bewaken zijn afzonderlijke bijdragen. Gebruik het werkwoord dat bij uw aandeel past en voeg een herkenbaar detail toe, zoals het soort document of de afstemming met een inhoudsdeskundige.

Voor freelancewerk kunt u een doorlopende periode als zelfstandig vertaler opnemen, met daaronder een selectie van opdrachten. Maak duidelijk wanneer u via een bureau werkte en wanneer rechtstreeks voor een klant. Zo hoeven parallelle projecten geen reeks schijnbaar opeenvolgende banen te worden.

Een aantal boeken, documenten of woorden helpt om de omvang van uw werk af te bakenen. Bij een gemeten verbetering horen ook de periode en de vergelijking. Voor opdrachten zonder zulke meetgegevens kunt u juist de moeilijkheid van het materiaal of uw controlewerkwijze toelichten.

Van werkaantekeningen naar een concrete cv-tekst

In dit fictieve oefenvoorbeeld heeft een vertaler productbeschrijvingen vertaald en vragen over productnamen met een projectmanager afgestemd. De twee versies bevatten dezelfde feiten; de tweede ordent ze voor een cv.

Voor: werkaantekeningen

Productbeschrijvingen van Engels naar Nederlands vertaald. Daarbij de terminologielijst van de klant gebruikt. Onduidelijke productnamen voorgelegd aan de projectmanager en de antwoorden verwerkt in de vertaling.

Na: op het cv

• Vertaalde productbeschrijvingen van het Engels naar het Nederlands met de terminologielijst van de klant.
• Stemde onduidelijke productnamen af met de projectmanager en verwerkte de antwoorden in de vertaling.

De eerste regel groepeert tekstsoort, taalrichting en hulpmiddel. De tweede beschrijft hoe de vertaler met onduidelijkheden omging. "Gebruikte de terminologielijst" blijft daarbij iets anders dan "ontwikkelde een terminologiedatabase": die laatste verantwoordelijkheid staat niet in de aantekeningen.

Voor uw eigen versie zoekt u eerst de handeling en het materiaal bij elkaar. Voeg daarna alleen de werkwijze toe die iets verklaart, bijvoorbeeld hoe u een term controleerde of een vraag aan de opdrachtgever oploste.

Vaardigheden en vertaalsoftware

Trados Studio en memoQ bieden onder meer vertaalgeheugens en terminologiebeheer. Een vertaalgeheugen helpt eerder vertaalde tekstsegmenten terug te vinden; een terminologielijst ondersteunt het gebruik van afgesproken termen. Op uw cv is vooral van belang welke handelingen u met zo'n pakket uitvoert.

Mogelijke formuleringen, afhankelijk van uw eigen ervaring:

• Trados Studio: eerdere vertalingen opzoeken in het vertaalgeheugen en passende segmenten hergebruiken.
• memoQ: terminologie en tags controleren met de QA-functie en meldingen beoordelen voordat de vertaling wordt opgeleverd.
• Terminologiebeheer: afgesproken vertalingen vastleggen en bij twijfel afstemmen met de opdrachtgever.

De documentatie van memoQ onderscheidt automatische controles van menselijke kwaliteitsbeoordeling. Beschrijf daarom ook uw eigen controlewerk. Bij post-editing kan dat bijvoorbeeld het vergelijken van de machinevertaling met de brontekst zijn, met aandacht voor betekenis, weglatingen en afgesproken terminologie.

Opleiding, eerste opdrachten en uw profiel

Neem de diplomanaam, onderwijsinstelling en studieperiode over uit uw eigen gegevens. Zet een afstudeerrichting bij de opleiding en een losse cursus onder aanvullende scholing. Wie nog studeert, vermeldt dat met de verwachte afronding. Zo blijft duidelijk wat een behaald diploma is en wat nog loopt.

Bij weinig betaalde ervaring kunt u een relevant studieproject of een stage uitwerken. Benoem de tekstsoort, taalrichting, eigen bijdrage en ontvangen begeleiding. Een vertaling met commentaar op uw terminologische keuzes vertelt meer over uw werkwijze dan alleen de naam van het gevolgde vak.

Bijvoorbeeld, wanneer dit uw studieopdracht beschrijft: "Vertaalde een Franstalig museumfragment naar het Nederlands en lichtte terminologische keuzes toe in een vertaalcommentaar." Zet zo'n regel onder Studieprojecten, met de opleiding en periode. Een zelfgekozen oefenvertaling kunt u als Eigen vertaalproject presenteren; daarvoor hoeft u geen opdrachtgever te hebben.

Stapt u vanuit een ander beroep over naar vertalen? Behoud de vakkennis die relevant is voor de gewenste teksten. Ervaring met technische handleidingen of juridische dossiers kan context geven, maar vermeld afzonderlijk welke teksten u daadwerkelijk heeft vertaald. De eerdere functie houdt haar oorspronkelijke titel.

Een profiel schrijven vanuit uw werk

Schrijf het profiel nadat u uw ervaring heeft geselecteerd. Noem de vertaalrichting, het soort teksten en een werkwijze die elders op het cv terugkomt. U hoeft daarvoor geen volledige lijst met persoonlijke eigenschappen op te nemen.

Voor de culturele kant van het hoofdvoorbeeld is bijvoorbeeld deze selectie mogelijk: "Vertaler Frans-Nederlands met ervaring in expositieteksten en boeken. Verzorgt vertalingen en heeft ervaring met het proeflezen en persklaar maken van manuscripten." Voor een zakelijke opdracht zou u juist de zakelijke teksten uit dezelfde werkhistorie meer nadruk geven.

Portfolio, opmaak en begeleidende brief

Laat bij een werkvoorbeeld zien wat uw bijdrage was

Geef een portfoliolink een herkenbare omschrijving: vertaalde boekfragmenten, zakelijke teksten of een selectie van lokalisatieprojecten. Noteer bij elk voorbeeld de taalrichting, het teksttype en uw rol. Vermeld ook wanneer het om een studieopdracht, eigen project, deelvertaling of revisie gaat.

Een korte toelichting op een vertaalkeuze kan daarbij helpen. Leg bijvoorbeeld uit waarom u een term consequent heeft aangehouden of een aanspreekvorm heeft aangepast aan het publiek. Bij gepubliceerd literair werk maken titel, auteur, uitgever en publicatiejaar uw vertaling terugvindbaar.

Spreek vooraf af welk klantmateriaal u mag delen. Anonimiseren alleen is geen reden om vertrouwelijke stukken openbaar te maken. Kunt u geen klantwerk tonen, gebruik dan een eigen oefenvertaling van materiaal dat u mag hergebruiken, met een duidelijke vermelding van de bron en de oefenstatus.

Opmaak die de tekst leesbaar houdt

Gebruik herkenbare koppen, korte alinea's en tekst voor uw taalrichtingen en softwarekennis. Een enkele of dubbele kolom kan werken zolang de informatie goed te volgen is. Laat in uw eigen cv de foto weg en gebruik de ruimte voor relevante ervaring of een duidelijke verwijzing naar uw werk.

Gebruik de brief voor de aansluiting op de opdracht

Kies voor uw begeleidende brief één project dat aansluit op de gevraagde teksten. Licht toe welke vertaalkeuze of inhoudelijke moeilijkheid u daarin heeft aangepakt en waarom die ervaring relevant is voor deze opdrachtgever. Uw cv kan de werkhistorie en opleiding dragen; de brief geeft ruimte aan die concrete aansluiting.